|
عمده ترین مشکلات اختلالات یادگیری ( املا
1- نارسانویسی Dysgraphia - مفهومی که در این جا از نارسانویسی مدّنظر قرار می گیرد، شامل قسمت های زیر است: کج نویسی، راست نویسی، پر فشار نوشتن، کم رنگ نوشتن، زاویه دار نویسی، نامرتب نویسی، فاصله گذاری بیش از حد. براي درمان نارسا نويسي مي توان از اقدامات زير كمك گرفت:
1. مدادي در اختيار دانش آموز قرار داده تا خطوطي به دلخواه رسم كند. يابه دلخواه نقاشي كرده و آن را رنگ بزند. يا با استفاده از گچ نرم روي تخته خط بكشد و نقاشي كند.
2. به وضعيت نشستن كودك توجه نموده و آن را اصلاح كنيد. او بايد كاملاَ راحت روي صندلي بنشيند.
3. كاغذ يا دفتري كه در آن مي نويسد، راست باشد . لبه كاغذ با لبه ميز بيش از 15 درجه انحنا نداشته باشد.
4. نحوه مداد گرفتن دانش آموز را كنترل نموده و شيوه درست گرفتن مداد را به او آموزش دهيد.
5. اگر انگشتان و عضلات كوچك و بزرگ دست او ضعيف هستند از مدادهاي باريك تر و با قطر كمتر استفاده كنيد.
براي تقويت عضلات دست از فعاليت هايي مانند ؛ -بازي با خمير بازي يا موم - مچاله كردن كاغذ باطله - بريدن اشكال مختلف با استفاده از قيچي - بستن بند كفش ، زيپ لباس و دكمه - حركت انگشتان دست با استفاده از فرمان معلم- باز و بسته نمودن پيچ و مهره - رسم دو خط موازي و نوشتن بين آن خطوط متوان استفاده كرد.
2- حساسیت شنوایی - یعنی کودک در شنیدن صداها حساس نیست؛ مثلاً واژه ی مسواک را مسباک می نویسد. يا زنبور را زمبور مي نويسد. براي ترميم حساسيت شنوايي مي توان ؛ صدا هاي مختلف مثل گريه ،خنده ،سرفه ،چك چك آب ، باران ، ضربه انگشت به در ، ضربه انگشت به شيشه ، برخورد توپ با زمين و امثال آن را در نوار كاست ضبط كرده و از دانش آموزان مي خواهيم به آنها گوش داده و صداي هر كدام را تشخيص دهد و بيان نمايد .
چشمان دانش آموز را با دستمال مي بنديم و از همكلاسي هايش مي خواهيم تا نام او را بگويد . و او تشخيص دهد كه چه كسي صدايش كرده است اين كار يعني گفتن نام او توسط دانش آموز نبايد به همان ترتيبي باشد كه دركلاس نشسته اند زيرا دراين صورت ممكن است به جاي استفاده از حساسيت شنوايي صدا يشان را از ترتيب نشستن آنان تشخيص دهد
3 - حافظه ی شنوایی - هنگامی که کودک واژه ای را در دیکته نمی نویسد و به قول معروف جا می اندازد
4- حافظه ی دیداری - یعنی کودک به خوبی قادر نیست تصویر حرف مورد نظر را به خاطر بیاورد؛ مثلاً واژه ي سطل
رابه شکل ستل می نویسد براي تقويت حافظه ديداري مي توان اين فعاليت ها را انجام داد .
يك كارت مقوايي كه روي آن سه كلمه نوشته شده است به دانش آموزان نشان مي دهيم سپس آن را مخفي كرده و از وي مي خواهيم آن كلمات را به ترتيب باز گو كند . پس از انجام موفقيت آميز اين تمرين كارت هايي با تعدا د بيشتري از كلمات را به وي نشان داده همان تمرين را دنبال مي كنيم. شقايق - گل – لاله – بهار
5 - حافظه ی توالی دیداری - هنگامی که در یک کلمه جای بعضی حروف جا به جا می گردد؛ مثلاً مادر به شکل مارد
نوشته می شود.
6- تمیز دیداری دقت - هنگامی که در کلمه جای نقطه ها جا به جا می شود؛ مثلاً واژه ی خانه را به شکل جانه می نویسد.
كارت هايي مانند نمونه زير تهيه مي كنيم
|
حرف |
نمونه حروف سمت راست را در بين حروف ديگر پيدا كن |
|
ج |
چ ي ص ج ح خ ع ك ح خ |
|
د |
ر ز ژ و د ذ م ص ث ق غ |
|
ل |
ك ن م ل گ س ب ق ل د |
|
كلمه |
نمونه كلمه سمت راست را در بين كلمات ديگر پيدا كن |
|
دانش |
رانش داش دانش روش دانشور |
|
حاتم |
خانم خاتم حاتم دائم جائم |
حرف يا صداي مورد نظر را در كلمات مشخص زير را پر رنگ نماييد :
س-- خروس شستشو مسائل سطل سماور هسته لباس
*كارت هايي تهيه نموده حروف الفبا را در جهات مختلف روي آن نوشته و از دانش آموز مي خواهيم با چرخاندن كارت حروفي كه درست در مقابل او قرار مي گيرند را بخواند.
* حروف يا كلماتي را به صورت ناقص نوشته از او مي خواهيم و آن را تكميل كند.
* تصاوير نقطه چين را پر رنگ كند.
* تصاوير ساده هندسي را كپي كند.
دقّت - کودک به علت کم دقتی، نقطه و سرکش را اضافه یا کم می گذارد؛مثلاً واژه نهفته را به شکل نهنفته یا شغال را
به شکل شعال می نویسد.
8 - آموزشی - یعنی دانش آموز از آموزش کافی و صحیح برخوردار نبوده است؛ مثلاً واژه تجربه ها را به صورت تجربها، بندگان را به شکل بنده گان، شده ام را به شکل شوده ام يا نوشتن خروس وخوراك را نادرست می نویسد.
9 - وارونه نویسی - مثلاً بابا به شکل [وارونه] ، آدم به شکل [وارونه] نوشته می شود - ۱۰-قرینه نویسی - مثلاً دید به شکل [آئینه ای]، آدم به شکل م د آ نوشته می شود.
|
شیوه های در مان در حیطه اختلالات دیداری.
بازي وردنه يا نورد: نوارهاي باريكي را روي يك نورد يا وردنه بچسبانيد. توپي را با يك نخ در تيررس چشم آويزان كنيد و در پشت آن مقوايي با نوارهاي رنگي نصب كنيد توپ با يك قسمت از وردنه كه نوار رنگي خاصي دارد زده مي شود و به نقطه معيني در روي مقوا برخورد مي نمايد. براي مثال به كودك گفته مي شود كه با قسمت قرمز وردنه توپ را به نحوي بايد بزني كه توپ به قسمت سبز مقوا برخورد نمايد.
بازي هاي ابتدايي: بسياري بازي هاي ابتدايي و پيش از دبستان، نظير كوبيدن ميخ چوبي با چكش، بازي هاي چكش و ميخ معمولي، و انداختن اشكال به داخل سوراخ ها مي تواند براي كنترل حركتي ظريف تمرينات مفيدي باشد.
تمرينات مداد و كاغذ: رنگ آميزي كتب، كتاب هاي آمادگي، كتاب هايي با اشكال نقطه چين و كتاب هاي كودكستاني، بهترين ابزار تمرينات مداد و كاغذي براي رشد اعمال حركتي ظريف و هماهنگي چشم و دست مي باشد.
آدمك خيمه شب بازي. آدمك گرداني و به حركت درآوردن آنها: فرصتي براي رشد هماهنگي چشم و دست فراهم مي آورد. حركات موزون و حركات ظريف انگشتان و دست ها را توسعه مي دهد.
گيره لباس: تعدادي گيره لباس معين مي كنيم كه بايد به يك بند و يا دور يك شكل هندسي چسبانده شوند. از كودكان مي خواهيم كه هر يك به اين كار اقدام كنند و وقت وقت مشخصي براي آن تعيين مي كنيم، تعداد گيره هاي چسبانده شده از سوي هر كودك شمرده مي شود.
كپي طرحها: كودكان به يك طرح هندسي توجه كرده و بعد آن را روي يك قطعه كاغذ كپي مي كنند.
تا كردن كاغذ: تمرينات تاكردن كاغذ معمولي براي رشد و هماهنگي چشم و دست مي تواند مفيد باشد مشروط بر آنكه براساس راهنمايي هاي دقيق و برنامه ريزي شده باشد. در اينصورت كنترل حركتي ظريف حاصل مي شود.
تمرين نقطه، نقطه: در اين تمرين كودك نقطه هاي روي تخته سياه را با كشيدن خط به هم متصل مي كند. نقطه ها ممكن است در وضعيت ها و تعداد مختلفي باشد و كودك بايد خطوط اتصال را به صور گوناگون ترسيم نمايد.
ترسيم دو دايره: كودك مي تواند دواير بزرگي را با يك دست، دو دست در جهت عقربه هاي ساعت و يا بالعكس روي تخته سياه ترسيم كند.
اشكال هندسي: كودك مي تواند تمرينات مشابه مورد فوق را با خطوط (افقي، عمودي، مايل) انجام داده و اشكال مختلف هندسي (مثلث، مربع، مستطيل، لوزي) را روي تخته سياه رسم كند. در ابتدا وي مي تواند از الگوهاي بريده شده اي استفاده كند و بعد اشكال را از روي مدل كپي كند.
حروف و اعداد: كودك روي تابلو به تمرين حروف و اعداد دست مي زند. حروف را مي تواند به دو صورت جدا از هم و يا چسبيده به هم بنويسد.
بازآموزي تعقيب چشمي: در اين تمرين كودك بايد يك هدف متحرك را با چشم هاي خود تعقيب كند. هدف ممكن است مداد پاك كن، ته يك مداد، نور يك چراغ قوه ظريف، يا انگشت آزمايشگر باشد. هدف در يك قوس افقي مي تواند حركت كند كه ميدان تحرك آن به چپ و به راست مي تواند حدود چهل سانتيمتر باشد. همچنين هدف مي تواند به صورت عمودي از بالا به پايين و بالعكس و نيز به طور مايل و يا حركت چرخشي و دوراني باشد. تمرينات مشابهي را نيز مي توان با يك چشم بسته انجام داد.
انگشت و نور چراغ قوه: كودك مي تواند نور يك چراغ قوه را با چشم و انگشت خود تعقيب كند و يا نوري را كه مربي او از يك چراغ قوه روي ديوار مي اندازد را با چشم و انگشت خود تعقيب كند و يا نوري را كه مربي او از يك چراغ قوه روي ديوار مي اندازد با نور چراغي كه در دست خود اوست تعقيب كند.
توپ متحرك: كودك را واداريد كه به جنبش هاي يك توپ توجه كند. مربي ابتدا توپ بزرگي را به حركت در مي آورد. سپس توپ هاي كوچك و كوچكتر به حدي كه بتوان كوچكترين آن را با يك قلاب از سقف آويخت و همينطور به اين تمرين ادامه داد.
تمركز سريع: كودك را واداريد به قلمي كه در فاصله حدود سي سانتيمتري در مقابل او گرفته شده توجه كند، سپس توجه خود را سريعاً به هدفي كه روي ديوار قرار گرفته متمركز سازد، و باز سريعاً توجه خود را به مداد برگرداند، و اين تمرين را به تكرار عمل كند. مي توانيد هدف ها را تغيير دهيد و نقاط ديگري را در اتاق انتخاب نمائيد.
رديابي با چشم: فراگير بايد مسيري را بر روي كاغذ با بكار بردن مدادرنگي دنبال كند، سپس همان مسير را با انگشت رديابي كند و در ادامه تمرين منحصراً اين كار را با چشم انجام دهد. اين مسيرها مي تواند رفته رفته پيچيده تر شده به نحوي كه خطوط همديگر را قطع كرده و يا روي هم بيفتند و يا مسيرها تغيير مكرر داشته باشند.
ب- تميز ديداري
الف) تفاوت ها
ب) تشابهات
از شيء شروع به حروف و كلمات مي رسد، با استفاده از كتاب (پرورش توانايي هاي ذهني و يادگيري، نوشته دكتر تبريزي ).
دانش آموز بايستي بتواند اشياء را از لحاظ رنگ، شكل، نوع، اندازه، حالت يا وضوح آنها تميز دهد.
علاوه بر تمرينات بالا براي بالا بردن ادراك ديداري از تمرينات زير استفاده مي كنيم:
ج-تمرینات مربوط به ادراک دیداری
1- طرح تخته هاي سوراخ دار: طرح هايي با قطعات رنگي بر روي تخته سوراخ دار بسازيد و از كودك بخواهيد مشابه آن طرح را درست كند.
2- تخته هاي پاركت: طرح هايي را با استفاده از تخته پاركت يا سراميك و مانند آن درست كنيد و از كودك بخواهيد مشابه آنها را درست كند.
3- طرح مكعب ها: مكعب هايي از جنس چوب يا پلاستيك كه يك رنگ يا چند رنگ باشند تهيه كنيد و با آنها طرح هايي بسازيد كه كودك از روي آنها مشابه سازي كند.
4- پيدا كردن شكل در تصوير: از كودك بخواهيد در يك تصوير مثلاً تمام چيزهاي گرد، يا مربع و مانند آن را پيدا كند و آنها را رنگ بزند.
5- جورچين: جورچين هاي آماده و يا دست ساز تهيه كنيد و از كودك بخواهيد آنها را جور كند. تصاويري از اشخاص، حيوانات، حروف، اعداد، اشكال هندسي و مانند آن را به قطعات كوچكتر تقسيم كند و از كودك بخواهيد آنها را كنار هم بگذارد. داشتن الگوي مشابه يا كشيدن طرح خطوط در صفحه زير قطعاتي كه بايد با هم جور شوند يا قطعاتي كه بخشي از آن در حاشيه صفحه باقي مانده است و مانند آن براي راهنمايي كودك در اوايل تمرينها مورد استفاده قرار مي گيرد.
6- دسته بندي: از كودك بخواهيد شكل هاي هندسي با اندازه و رنگ هاي متفاوت را كه از تخته يا مقوا بريده شده يا بر روي كارتهايي رسم شده است با هم جور كند.
7- جور كردن: شكل هاي هندسي با تعداد زياد را بر روي كارتهايي رسم كنيد و از كودك بخواهيد با پيداكردن مشابه هر كدام آنها را با هم جور كند.
8- دومينو: كارت هايي از مقوا به صورت دومينه با نقطه هايي به صورت رنگي و از جنس آهن ربايي، كاغذ چسبي، يا كاغذ سمباده اي بسازيد و از كودك بخواهيد آنها را بر روي تخته با هم جور كند.
9- كارت بازي: مجموعه اي از كارت هاي بازي كه در آن تصاوير، اعداد، مجموعه ها و مانند آن به كار رفته است به كودك بدهيد و بخواهيد كه آنها را با همديگر جور كند.
10- اعداد و حروف: بازيهايي به شكل نام بردن، جور كردن، جدا كردن و مانند آن را براي كودك در زمينه اعداد و حروف ترتيب دهيد تا درك و تميز او رشد يابد.
11- كارت حروف: حروفي را بر روي كارت بنويسيد و از كودك بخواهيد هركدام را كه مي خوانيد مشخص كند و روي آن را بپوشاند.
12- ادراك ديداري كلمات: كلمات و حروف معيني را روي كارت بنويسيد و از كودك بخواهيد آن ها را دسته بندي كند، جور كند، جدا كند و يا با انگشت رديابي كند.
13- مجموعه اي از ابزار: مجموعه اي از ابزار را به كودك نشان دهيد. آنگاه روي آن ها را بپوشانيد يكي از وسايل را برداريد. از نو مجموعه را نشان دهيد. از كودك بخواهيد وسيله گمشده را پيدا كند.
14- تعدادي طرح هندسي :يا حروف و اعداد را به كودك نشان دهيد. از كودك بخواهيد پس از توضيح شما قطعه موردنظر را از بين قطعات مختلف پيدا كند. در مورد ديگر پس از ارائه طرح هاي هندسي و حروف و اعداد مي توانيد روي آنها را بپوشانيد و از كودك بخواهيد كه آنها را روي كاغذ بياورد.
15- مجموعه محدودي از اشكال- طرح ها يا اشياء را به كودك نشان دهيد. به كودك بگوييد كه مشابه همان قطعات را از بين وسايل پيدا كرده و با همان نظم بچيند. ورق هاي بازي- قطعات رنگي- قطعات منقوش يا انواع كاشي و سراميك براي اين چنين تمريناتي مي تواند مفيد باشد.
16- ارائه تحريكات بينايي به وسيله كارت هاي آموزشي مي تواند براي يادآوري طرح ها- اعداد- حروف يا كلماتي كه ديده مي شوند مورد استفاده قرار گيرند.
د- تمرينات مربوط به حافظه ديداري
1- پيدا كردن چيزي كه كم است: مجموعه اي از اشياء را به كودك نشان دهيد. سپس يكي از آنها را برداريد. دوباره مجموعه را به او نشان دهيد و بپرسيد كدام يكي كم شده است.
2- پيدا كردن شكل صحيح: يك شكل هندسي يا حرف يا عدد را به كودك نشان دهيد و بخواهيد طرح مشابه صحيح آن را از بين چند گزينه انتخاب نمايد يا بر روي كاغذ رسم كند.
3- ترتيب حفظي: تعدادي از اشكال، طرح ها و يا چيزهايي همچون كارت بازي رنگي، مكعبهاي رنگي، مكعب هاي شكل دار، طرح ها و يا چيزهايي همچون كارت بازي رنگي، مكعب هاي رنگي، مكعب هاي شكل دار، سراميك، دومينه و مانند آن بسازيد و از كودك بخواهيد مشابه آنها را از روي اين طرح بازسازي كند.
4- به يادآوردن آنچه كه ديده شده است: يك اسباب بازي، كلمه، حرف، عدد و مانند آن را به كودك نشان دهيد و سپس از او بخواهيد آنچه را كه ديده است به ياد بياورد.
5- داستان از روي تصوير: بر روي تخته ماهوتي فعاليت هايي را كه بيان كننده يك داستان كلي است نصب كنيد. سپس از كودك بخواهيد داستاني را كه تصاوير بيان كننده آن است بگويد.
6- به ياد آوردن چيز كم شده: تعدادي طرح، حرف يا عدد به مدت چند ثانيه به كودك نشان دهيد. سپس با مقوا روي يكي از آنها را بپوشانيد و از كودك بخواهيد آن را معين كند.
7- تكرار طرح ها: طرح معيني را با مهره چوبي، دانه تسبيح، دكمه و مانند آن بسازيد. به مدت چند ثانيه آن را به كودك نشان دهيد و سپس از او بخواهيد آن را بازسازي كند. همچنين مي توانيد اين كار را به صورت دوبعدي بر روي كاغذ بسازيد و از او بخواهيد آن طرح را مثلاً با مكعب هايي كه در اختيارش مي گذاريد بسازد.
توجه:
(كاستي هاي حافظه ديداري بيشتر اوقات از طريق شيوه هاي چندحسي درمان مي شود.
خواندن ونوشتن خواندن :باز شناسي حروف ، كلمه ها و جمله هاي زباني در يك نوشته
سید علی فاطمی اّموزگار مقطع ابتدایی با توجه به ضرورت وعقب نماندن از قافله پر شتاب فن اّوری اطلاعات اقدام به ایجاد وبلاگ اّموزش ابتدایی در دیار سرایان نموده وامید اّن دارم با توکل بر خدا وراهنمایی هاونظرات همکاران فرهنگی واولیای ارجمند در جهت پیشبرد اهداف آموزشی وپرورشی اینده سازان این مرز وبوم گام هایی هر چند کوچک بردارم